Voedingsdiarree bij kalveren: niet iedere diarree komt door een ziekteverwekker.

Wat is voedingsdiarree bij kalveren?

Bij voedingsdiarree wordt de dunne mest niet in de eerste plaats veroorzaakt door een ziekteverwekker, maar speelt de voeding of de manier van melkverstrekking een belangrijke rol. De vertering raakt uit balans, waardoor voedingsstoffen minder goed worden verteerd of opgenomen en er meer vocht in de darm achterblijft. Het gevolg is dunnere mest.

Voedingsdiarree verloopt vaak minder heftig dan infectieuze diarree, maar vraagt wel aandacht. De vertering is verstoord, waardoor het kalf minder voedingsstoffen opneemt en vocht en elektrolyten verliest. Hierdoor kan de weerstand afnemen en krijgen ziekteverwekkers meer kans.

Wil je eerst meer weten over de verschillende oorzaken van diarree? Lees dan ook onze blog Kalverdiarree: oorzaken, symptomen en behandeling.

Een specifiek voedingsgerelateerd probleem dat ook afwijkende mest kan geven, is pensdrinken. Hierbij komt melk niet volledig in de lebmaag terecht, maar belandt een deel in de pens. Bij kalveren die hier last van hebben, kan onder andere grijsachtige, kleiachtige mest worden gezien. In de praktijk wordt daarom ook wel gesproken over een ‘kleischijter’.

Hoe herken je voedingsdiarree bij een kalf?

Bij voedingsdiarree zien we vaak dat kalveren goed blijven drinken en alert blijven, ondanks de afwijkende mest. Koorts past minder goed bij een puur voedingsgerelateerde oorzaak. Vaak zien we in de praktijk ook dat kalveren één of twee dagen voordat diarree zichtbaar wordt al meer water gaan drinken. Dat is niet specifiek voor voedingsdiarree, maar wel een signaal om extra alert te zijn wanneer je dit bij een kalf opmerkt.

De mest is vaak dunner of wisselend van samenstelling en ook de kleur oogt vaak lichter of grijzer dan je gewend bent. Alleen aan de kleur of samenstelling van de mest kun je echter niet zien of voeding de oorzaak is. Infectieuze diarree door bijvoorbeeld rota of corona kan een vergelijkbaar mestbeeld geven.

Omdat je het verschil tussen de verschillende soorten diarree niet altijd op het oog kan beoordelen, kan een mesttest helpen om te onderzoeken of er een infectieuze oorzaak meespeelt. Worden er geen ziekteverwekkers aangetoond en blijft het kalf verder fit, dan is dat een reden om ook kritisch naar de voeding en het voerproces te kijken. Een negatieve mesttest betekent daarbij niet automatisch dat het om voedingsdiarree gaat; het is één van de puzzelstukjes om dichter bij de oorzaak te komen.

Waardoor kan voedingsdiarree ontstaan?

Voedingsdiarree ontstaat wanneer een kalf de melkvoeding niet goed kan verteren of opnemen. Een deel van de voedingsstoffen blijft dan achter in de darm. Ook blijft er meer vocht in de darm achter en wordt de mest dunner. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer kunstmelk te geconcentreerd wordt aangemaakt, er veel verschil zit tussen voerbeurten of wanneer de samenstelling van de kunstmelk minder goed verteerbaar is.

Hoe voorkom je voedingsdiarree?

Een kalf is gebaat bij regelmaat. Dat geldt voor de hoeveelheid melk en de momenten waarop je voert, maar ook voor de (kunst)melk zelf. Dat betekent niet alleen dat de kunstmelk iedere keer op dezelfde manier moet worden aangemaakt, maar ook dat de samenstelling van de melkpoeder zo min mogelijk varieert. Verschillen in concentratie, hoeveelheid of bereiding kunnen invloed hebben op de vertering.

Ook de manier waarop een kalf de melk krijgt verstrekt speelt een belangrijke rol. Het liefst laat je een kalf zo natuurlijk mogelijk drinken via een speen met een kleine opening, zodat het moeite moet doen om de melk binnen te krijgen. Een langzame melkstroom stimuleert het zuigen en voorkomt dat het kalf in korte tijd grote hoeveelheden melk opneemt, zoals bij drinken uit een open bakje kan gebeuren. Een drinksysteem zoals het ECF-systeem is speciaal ontwikkeld om kalveren op deze manier langzaam via de speen te laten drinken.

Ook de kwaliteit van de voeding speelt hierin een belangrijke rol. De eerste levensweken is melk de belangrijkste voedingsbron van een kalf. En je wilt júist de jeugdgroei van een kalf goed benutten. Daarom kiezen wij bewust voor een vaste receptuur en zorgvuldig geselecteerde grondstoffen met een hoge verteerbaarheid. Voordat grondstoffen in onze recepturen worden verwerkt, worden ze eerst in het laboratorium gecontroleerd. Alleen grondstoffen die voldoen aan onze kwaliteitseisen worden gebruikt. Zo houden we de samenstelling van onze melkpoeders zo constant mogelijk en beperken we onnodige variatie vanuit de voeding.

Heeft het kalf toch voedingsdiarree?

Dan is het belangrijk om eerst te kijken waar de vertering uit balans kan zijn geraakt en die oorzaak waar mogelijk weg te nemen. Controleer bijvoorbeeld de bereiding en concentratie van de melk en kijk of er recent iets is veranderd in de voeding of het voerschema.

Blijf het kalf melk geven. Bij een kalf dat de melk minder goed verdraagt, kan het helpen om tijdelijk kleinere hoeveelheden per voerbeurt te geven en deze over meerdere voerbeurten te verdelen. Daarmee voorkom je dat het kalf in één keer een grote hoeveelheid moet verwerken, terwijl het wel energie uit melk blijft krijgen. Bij diarree gaan daarnaast vocht en elektrolyten verloren. Een elektrolytenoplossing kan worden ingezet om deze verliezen aan te vullen en geef je bij voorkeur tussen de melkvoedingen door.

Blijft de diarree aanhouden, wordt het kalf minder alert of drinkt het niet goed meer, dan is het belangrijk om opnieuw te beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van voedingsdiarree en zo nodig verder onderzoek te doen.

Regelmatig wisselende mest bij de kalveren?

Zie je regelmatig kalveren met dunne of wisselende mest en krijg je niet goed boven water waar het vandaan komt? Dan kijken we graag een keer met je mee. Niet alleen naar de melkpoeder, maar ook naar de bereiding, het voerschema, de kalveren zelf en andere factoren die op jouw bedrijf een rol kunnen spelen.

Zo werk je niet alleen aan het oplossen van de diarree van vandaag, maar vooral aan een sterke basis voor de kalveren van morgen.

Neem gerust contact met ons op, we denken graag met je mee en zoeken samen naar een oplossing die past bij jouw bedrijf.