Kalverdiarree: oorzaken, symptomen en behandeling bij kalveren

Diarree bij kalveren is iets wat op vrijwel elk bedrijf voorkomt. Je ziet het in het hok, grijpt in waar nodig en vaak wordt het weer rustig. Toch merken we op veel bedrijven dat het probleem blijft terugkomen.

Veel diarree wordt opgelost, maar niet echt aangepakt. En zolang de oorzaak niet duidelijk is, blijf je reageren op wat je ziet in plaats van dat je het vóór bent.

In deze blog nemen we je mee in wat kalverdiarree precies is, waar het vandaan komt en waar in de praktijk vaak de meeste winst te behalen valt.

Wat is kalverdiarree?

Kalverdiarree is in de basis een verstoring van de darmfunctie. Het kalf verliest meer vocht dan het kan opnemen en de vertering raakt uit balans. Dat zie je terug in dunnere mest, maar het probleem zit dieper.

In de darm wordt voeding minder goed opgenomen en daarmee verliest het kalf niet alleen vocht en energie. Juist die energie is nodig voor groei en herstel. Daarom zie je vaak dat kalveren met diarree niet alleen dunne mest hebben, maar ook trager worden in gedrag en opname.

Symptomen van kalverdiarree

Diarree begint zelden met dunne mest. In de praktijk zie je vaak al eerder kleine signalen:

• een kalf dat net wat minder fanatiek drinkt
• een kalf dat meer water begint te drinken
• mest die iets dunner of lichter wordt
• een kleine terugval in activiteit
• meer variatie tussen kalveren in hetzelfde hok

Deze kleine veranderingen worden vaak gemist. Zonde, want juist dit is het moment waarop je het verschil kunt maken.

Wil je meer weten over het herkennen van dit soort vroege signalen, dan is het interessant om ook te kijken naar hoe gedrag en opname bij het kalf zich ontwikkelen in de eerste levensweken. Twijfel je waar dit bij jou begint of wil je er eens samen naar kijken? We denken graag met je mee.

Oorzaken van kalverdiarree

Diarree wordt vrijwel altijd veroorzaakt door een combinatie van factoren die elkaar versterken.

Denk aan:

• infectiedruk
• biestverstrekking
• voeding en vertering
• hygiëne en omgevingsfactoren

Als één van deze factoren net niet klopt, merk je dat vaak pas later. Pas als je ze samen bekijkt, krijg je een goed beeld van waar het probleem ontstaat.

Cryptosporidium

Cryptosporidium komt veel voor bij jonge kalveren en kan zorgen voor hardnekkige diarree. De infectiedruk op het bedrijf speelt hierin een grote rol. Vooral in de eerste levensweken zijn kalveren hier gevoelig voor.

Rotavirus en Coronavirus

Het rota- en coronavirus verstoren de darmwand, waardoor de opname van vocht en voedingsstoffen vermindert. Het kalf kan daardoor snel terugvallen in conditie.

E. coli

E. coli speelt met name in de eerste dagen na de geboorte een rol. Hier zie je vaak dat de basis, zoals biestopname en hygiëne, een grote invloed heeft op hoe gevoelig kalveren zijn.

Waarom diarree vaak terugkomt

Veel diarree wordt behandeld op het moment dat het zichtbaar is. Dat is logisch en nodig. Je wilt het kalf zo snel mogelijk ondersteunen. Maar daar zit ook de beperking. Zolang de onderliggende oorzaak niet duidelijk is, blijft het probleem zich herhalen. Je corrigeert het gevolg, maar de aanleiding blijft aanwezig.

In de praktijk zie je dat dit vaak leidt tot terugkerende periodes van diarree, zonder dat het echt opgelost wordt. Dat kost niet alleen tijd, maar ook groei.

Kalverdiarree behandelen

Bij diarree is het belangrijk om het kalf te ondersteunen in vocht en energie. Dat betekent:

• blijven voeren van melk (energie)
• aanvullen met elektrolyten
• zorgen dat het kalf blijft drinken

Dit helpt om het kalf door de dip heen te krijgen. Tegelijk is het belangrijk om te beseffen dat dit de situatie stabiliseert, maar niet de oorzaak wegneemt. Daarvoor moet je een stap terug in het proces. Lees meer over het behandelen van kalverdiarree.

Wanneer moet je direct ingrijpen?

Niet elke vorm van diarree vraagt om direct zwaar ingrijpen, maar er zijn duidelijke signalen waarbij je moet schakelen:

• kalveren die stoppen met drinken
• duidelijke terugval in activiteit
• uitdroging
• meerdere dieren tegelijk met klachten

Op dat moment is het belangrijk om snel en gericht te handelen, én om te kijken waar het vandaan komt. Bij ernstig zieke kalveren is het verstandig om direct de veearts in te schakelen.

Kalverdiarree voorkomen: werken aan een sterke basis

Behandelen is belangrijk, maar wij richten ons liever op het voorkomen van kalverdiarree. Daarin zit namelijk de meeste winst. Dat begint dus niet bij de diarree zelf, maar in de fase daarvoor. Wij leren je wat je kunt doen om kalverdiarree op jouw bedrijf zo goed mogelijk te voorkomen.

Belangrijke factoren zijn:

• een goede en tijdige biestverstrekking
• constante en goed verteerbare voeding
• een schone en rustige omgeving
• zo min mogelijk schommelingen in het rantsoen

Met een constante basis zorg je ervoor dat het kalf minder hoeft te schakelen en beter in staat is om voeding te benutten. Meer over hoe een sterke basis eruitziet in de praktijk, lees je ook in onze andere blogs over biestmanagement en voeding.

Lees hier meer over hoe je kalverdiarree voorkomt.

Waarom kalverdiarree vaak terugkomt

In de praktijk zien we bij veel bedrijven dezelfde pijnpunten vaak terugkomen:

• te laat of te weinig biestverstrekking
• wisselende melktemperatuur of menging
• alleen reageren op zichtbare diarree
• denken dat het “wel loopt” terwijl er toch groei blijft liggen

Op het eerste oog geen grote fouten. Toch kunnen deze kleine afwijkingen samen wel degelijk effect hebben.

Waar het verschil zit

Het verschil zit zelden in één grote aanpassing. Het zit in meerdere kleine factoren die samen bepalen hoe een kalf zich ontwikkelt. Wie alleen kijkt naar wat zichtbaar is, blijft corrigeren. Wie een stap terug doet en kijkt naar het geheel, voorkomt dat het probleem ontstaat.

Even sparren over jouw situatie?

Diarree hoort erbij in de kalveropfok. Maar je kunt meer voorkomen dan je nu misschien denkt. Wil je eens scherp krijgen waar het bij jou vandaan komt en waar eventueel nog winst zit? Neem gerust contact op. Dan kijken we er samen praktisch naar, gewoon bij jou in de stal.